Balkanları Türkleştiren Alperenler Sarı Saltuk Ve Demirci Baba

Anadolu’nun iskânı Cengiz Han’ın Moğolları ve Tatarları ile çok hız kazanmıştır. Moğol fırtınasının estiği bu yüzyıllarda Kie-li( Kara Kağan) Kağan’ın Çinliler tarafından esir edilmesi ile çöken Doğu Göktürk Türk boyları asabiyetleri çok yüksek oldukları ve zaten kutsal sayılan doğu yönünün de verdiği üstünlük fikri ile diğer yönlerde batıya ,kuzey-batıya harekete geçtiler.Fakat batıdan gelen Arap fetihleri olsun burada yerleşik olarak bulunan boylar olsun konumlarından dolayı göçebelikleri ve savaşma yetenekleri daha üstün olan bu diğer Tölös kökenli Türk boyları karşısında tutunamadılar.Sonuçta batıya doğru Atilla’nın Hunları’ndan beri ilk kez önemli göçler olmaktaydı.Göktürk federasyonunun çöktüğü yerini doğuda Uygur ,Kırgız ve peşinden Börçegin Moğolları doldururken batıda ise Karluk,Türkeş, Türkmen,Kanglı,Peçenek,Kuman-Kıpçak, Uzlar ve Oğuzlar çıkıyordu sahneye.

Kaşgarlı Mahmut yazdığı Divan-ı Lügat-it Türk adlı eserinde yukarıda saydığımız boylar ve uruklar hakkında geniş bilgiler vermektedir.Ayrıca çağın Arap, Ermeni,Bizans, Fars, Alman, Çin, Hint, kaynaklarında görmekteyiz.Gumilev dediği gibi bu Turanlı etnosları Soğdlarla beraber tekrar Selçuklular toplayacak ama kutlu yurt Kadırkan Ormanı ve Orhun nehrindeki Ötüken artık Moğol tahakkümü altına girecekti.

İşte bu kadar karışık olan Orta Asya ve Ön Asya coğrafyalarında meydana gelen İslamiyet ile tanışma ve şereflenme olayı Karahanlılar’ın büyük sultanı Satuk Buğra Han döneminde olacaktır.İşte bugün kullandığımız Türkçe ve daha birçok geleneği onun zamanında yetişen devlet adamlarının ve sanatçıların taltifi ile bir sıraya gelecek ve bizim de geleceğimizi çizecekti.Hakaniye Lehçesi ,Çağatay Lehçesi gibi Türkçenin üstün nitelikli devlet ve neşriyat dili ortaya çıkacaktı.Satuk Buğra Han ile başlayan İslamlaşma hareketi hızla yayılırken Doğu Türkistan ve Ural-İdil bölgesinde Bolgar-Tatarları ve Uygurlar İslamı erken çağlarda kabul etmiş oluyorlardı.Burada çıkan medeniyet o zamanın İslam kandilleri denilen dünyayı aydınlatan bir çerağ gibi tüm kıtalarda yanmakta idi.Bağdat, Semerkand, Buhara, Kaşgar, Hokand, Şam, Kahire, Erzurum, Mağrip ve Endülüs’ün Kurtuba gibi şehirleri medeniyeti ve insanlığı aydınlatmaktaydı. Moğollar ve Haçlı Seferleri ile bunalmış olan Türk İslam alemi batıda Çaka Bey ve akrabası Kılıçaslan (İl Aslan)  ile hem denizden hem de karadan Bizans’ı ve Kızıl Elma’yı sıkıştırmaktaydılar.

O sırada ortaya çıkan Alperenlik hareketi tüm Türk Dünyası’nı saracak Ahmet Yesevi onun yetiştirdiği talebeleri ve mürşidi ile beraber batı yönünde yeni ufuklar açıp müthiş bir aydınlanma ve fütuhat hareketine yol açacaktı.

Bu girizgahtan sonra asıl konumuza girelim. Türk tarihinde hanedan mensupları kadar, devlet ve millete hizmeti geçen, özellikle devlet ve toplum arasında bir nevi köprü vazifesi gören, devletin sağlam temeller üzerine kurulmasında milli ve manevi rol oynayan bilge şahsiyetler, alperenler de önemlidir. Derin bilgi ve tecrübeleriyle, engin hoşgörü ve nasihatleriyle asırlarca toplumların hafızasında geniş yer edinmişler ve günümüze kadar sözleriyle, düşünceleriyle ve kahramanlıklarıyla hep canlı kalmışlardır. Elinde kopuzu, dilinde özlü sözleri ile Dede Korkut hem bir halk adamı hem de Oğuz beylerine danışmanlık yapan bir devlet adamı olarak bilinir.

Kırgız Türklerinin milli destan kahramanı Manas, büyük tasavvuf üstadı Hoca Ahmet Yesevî, tefekkür ve mizah üstadı Nasrettin Hoca, halk kahramanı Köroğlu bütün Türk dünyasını birleştiren şahsiyetlerden bir kaçıdır. Selçuklu-Osmanlı arası dönemdeki siyasi otorite boşluğunu manevi disiplinlerle dolduran ve Türk boylarını halef devlet Osmanlı siyasi otoritesinin şemsiyesi altında toplayan Hacı Bektâş-ı Veli, Sarı Saltuk, Şeyh Edebalı, Yunus Emre, bu tip şahsiyetlerin Anadolu Türklüğündeki örnekleridir. Bu şahsiyetler Selçuklu devletinin Moğol istilası altına girerek siyasi hâkimiyetini kaybettiği yıllarda, çevresindeki insanlara umut aşılayarak, birlik, bütünlük, sevgi ve hoşgörü telkin ederek milletin dağılmasını önlemişlerdir. MAKALENİN DEVAMI İÇİN TIKLAYINIZ.

İlgili Yazılar