Bu Kategoridesiniz : / 24 Ekim 2017 Salı 20:26

Maturidi’nin Hikmet Anlayışı

MÂTÜRÎDÎ’NİN HİKMET ANLAYIŞI

Osman ORAL
Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
Doktora Tezi, 2014
Danışman: Prof. Dr. Temel YEŞİLYURT

KISA ÖZET

Ebû Mansûr el-Mâtürîdî, Türk ve İslâm dünyasının yetiştirdiği önemli düşünürlerden biridir. İmam-ı A’zam Ebû Hanife’nin inançla ilgili görüşlerini sistemleştirdi ve “Mâtürîdîlik” diye anılan itikâdî mezhebin önderlerinden biri oldu. Mâtürîdî’nin düşünce dünyasında önemli bir işlevselliğe sahip her şeyin yaratılış gâyesi ve hakikati demek olan hikmet, Kitabu’t-Tevhid ve Te’vîlâtu’l-Kur’ân adlı eserlerinde kendisini anahtar bir kavram olarak göstermektedir. Ona göre âlemde yaratılan her bir şeyin hikmeti vardır ve hiçbir şey boşu boşuna yaratılmamıştır. Hikmetleri idrâk ile yaratıcıya îmân etmek akıl sahibi her insanın kulluk görevidir. İlâhi fiilin de hikmet dışı olması mümkün değildir. Hikmet dışına çıkmak ise sefihliktir ve rububiyete aykırıdır. Kelâm âlimleri de hikmeti “gâye, sebep, bilgi, fiil ve davranışta mükemmellik ve kusursuzluk” şeklinde açıklayıp Allah’ın Hakîm, fiillerinin de hikmetli, her fiilinde de zulüm veya sefehin söz konusu olamayacağı görüşündedirler. Hikmetin birinci çeşidi adâlet, ikincisi lütufkârlıktır. Evrende olan Allah’ın yarattığı her şeyi hikmetle hep olumlu ve güzel yönlerini görerek Allah’ın fiillerini tanımak, hikmet bakış açısıyla olayları kavrayıp dünyada huzurlu ve mutlu yaşamak, İmam Mâtürîdî’nin Kur’ân ve Sünnet’ten anladığı düşünce sistemidir. O, hikmetle verilen akıl sâyesinde insanın “eşref-i mahlûkat” ve “halife” özelliğiyle hikmetleri kavrama ve idrâk etme yeteneğiyle yaratıldığını, ebedî âhiret hayatı için bu dünyanın hikmetlerle dolu bir ekim yeri tarla olduğunu belirtir ve insan dışında bütün varlıkların dolaylı veya dolaysız ona hizmet ettiğini söyler. Mâtürîdî, gökyüzü ve yeryüzü, iyilik ve kötülük, hayır ve şer, emir ve nehiy, nübüvvet, âhiret, ibadetler, şükür, kader gibi yaratılış ve ilahî fiillerle ilgili birçok konuyu akıl ve vahiy üzerinde hikmet bakış açısıyla temellendirmiştir.

Anahtar Kelimeler: Mâtürîdî, Yaratılış, Hikmet, Hakîm, Gâye, Sebep.

NOT: Her ay bir yüksek lisans veya doktora tezi derneğimiz kurulu tarafından seçilerek okuyucularımıza sunulacaktır.

Makalenin tamamı için tıklayınız.



Print Friendly, PDF & Email

 benzer haberler

Mâtürîdî’de İnşirâh Sûresi Ve Psiko-Sosyal İmânî Hikmetler  

Mâtürîdî’de İnşirâh Sûresi Ve Psiko-Sosyal İmânî Hikmetler

Mâtürîdî’ye Göre İhlâs Sûresi’nde Allah Tasavvuru Ve Tevhid Sorunu  

Mâtürîdî’ye Göre İhlâs Sûresi’nde Allah Tasavvuru Ve Tevhid Sorunu

Maturidi’ye Göre İslam Dışı Dinler  

Maturidi’ye Göre İslam Dışı Dinler