Türk Tasavvuf Anlayışı Yesevilik

türk tasavvuf anlayışı yesevilik

Türk Tasavvuf Anlayışı Yesevilik

Prof. Dr. Sönmez KUTLU

ahmet yesevi

Yesevi geleneğinde dindarlık cinsiyet üzerinden veya cinsiyet ayrımcılığı üzerinden oluşturulmadı.

***

Mevcut tarikatlaşmış sufilikte dindarlıkta cinsiyet ayrımcılığı önemli bir yer işgal eder.

ahmet yesevi

Yesevi kültürde ve Yunus’un düşüncesinde akıl, ilim ve insana saygı esastı.

***

Tarikatlaşmış sufilikte akıl aleyhtarlığı ve ilim düşmanlığı teşvik edilmekte, insanlar doğruluğu-yanlışlığı kontrol edilemeyen, doğru bilginin kaynağı olarak kabul edilmeyen keşf, ilham ve mükaşefeye itibar edilmektedir.

ahmet yesevi

Türk sufiliğinde Kur’an ve Sünnet’ten akıl ile anlaşılan hikmet esastır.

***

Tarikatlaşmış sufilikte şeyhlerin ilhamları esastır.

ahmet yesevi

Yesevi dervişleri topluma insan sevgisi, kardeşlik ve toplumsal dayanışmayı aşılıyorlardı.

***

Tarikatlaşmış sufilikte kin, nefret, dışlayıcılık ve düşmanlık aşılanıyor.

ahmet yesevi

Yesevi dervişleri İslam’ı yaymada ve gönülleri fethetmede öncülerdi. Alperen olarak fetihlerin önünü açıyorlardı. Sonrasını tahkim ediyorlardı.

***

Tarikatlaşmış yapılarda gönüllere tahakküm kurmak söz konusudur.

ahmet yesevi

Yesevi kültürde tasavvuf Hanefi-Maturidiliğin akılcı söylemine tabi idi.

***

Türkiye’de tarikatlaşmış yapılarda tam tersi durum vardır. Yani Hanefilik ve Maturidiliğe İbnü’l-Arabici irfani bir gömlek giydirilerek sufiliğin kontrolüne sokulmak isteniyor.

ahmet yesevi

Türk tasavvuf anlayışında itikad ve fıkıh, alanının uzmanlarına bırakılırdı.

***

Bugün tarikatlaşmış yapılar, itikad ve fıkhı kontrol etmekte ve bireyin dindarlığı üzerinde baskı kurmak için kullanmaktadır.

ahmet yesevi

Ahmet Yesevi ve Yunus’ta insan olan öteki değildir. Kafir de olsa incitmeme, incinsen de incitmeme esastır.

***

Tarikatlaşmış yapılarda kendi dışındakiler kafir ve öteki olarak görülmektedir.

ahmet yesevi

Ebu Hanife ve Maturidi geleneğinde Müslümanlara Allah’a karşı korku ve ümit arasında olmak vardır.

***

Tarikatlaşmış yapılarda günahkar mü’min ve Müslümanlara ümitsizlik telkin edilmektedir.

ahmet yesevi

Hanefi-Maturidi gelenekte ve Yesevi yolunda ehli kıble tekfir edilemez. Hiçbir mü’min ve Müslüman için cennetlik veya cehennemlik olduğu konusunda şahitlikte bulunulamaz.

***

Tarikatlaşmış yapılarda kutsallaştırılan şeyhler cennetlik olarak ve insanları cennete götürecek ayrıcalıklı şahsiyetler olarak görülür.

ahmet yesevi

Hanefi-Maturidi gelenekte ve Yesevi yolunda insan sevgisi esastır. İnsanlar iki bakımdan kardeştir: İnsaniyette ve İslamiyet’te. Yaratılan yaratan dolayısıyla sevilir.

***

Tarikatlaşmış yapılarda ise tarikat mensuplarının ve ihvanların sevgisi esastır.

ahmet yesevi

Yesevi geleneğinde fakir, öksüz, yetim, hasta ve kimsesizlerin dertleriyle dertlenilir.

***

Tarikatlaşmış yapılarda bu konuların yerine dünyevi makam, mevki ve maddi menfaatler peşinde koşulmaktadır. Günümüzde tarikatlaşmış yapılarda ticari holdingleşme ve siyaseti kontrol etme eğilimi vardır.

İlgili Yazılar