Etiket: yesevilik

Tefsirin Kur’ân ilimleri içerisinde mümtaz bir mevkii olduğu kabul edilir. Asr-ı saadetten günümüze kadar İslâm âlimleri ihtisas sahaları ne olursa olsun, tefsir ilmi ile özellikle ilgilenmişlerdir. Asr-ı saadetten başlAyarak birçok âlim, Kur’ân tefsirine dair müstakil eserler te lifine yönelmiş ve böylece zengin bir tefsir literatürü teşekkül etmiştir. Arap asıllı müfessirlerin yanında, muhtelif milletlere mensup kimseler de tefsirde temayüz etmişlerdir. Bunlar arasında Türk asıllı âlimlerin bu ilme katkıları, tefsir tarihinde küçümsenemeyecek bir yer tutmaktadır.

Hz. Peygamber ilahi emirleri tebliğ etmekle kalmamış, dini bilfiil yaşamış ve tatbik etmiştir. Ne var ki, Müslümanların en tabii hak ve vazifesi olan Peygamberini olduğu gibi tanıma keyfiyeti, hadis diye uydurulan sözlerle güçleştirilmiştir.İşte elinizdeki bu kitapta hadis uydurma hareketinin ne zaman başladığı, insanları hadis uydurmaya sevkeden amillerin neler olduğu etraflıca incelenmiş, hadislerin uydurulmasında ve yayılmasında rol alanların durumları araştırılmıştır. Ayrıca, hadis uydurma hareketi karşısında hadis âlimlerinin mukabil faaliyetleri, yalancıları tanımak için ortaya koydukları esaslar belirtilmiş, sadece mevzu hadisleri inceleyen kitaplar tespit edilerek, bunların muhteva ve tenkid usulleri gösterilmiştir. Akademik çalışmanın…

Hadis ilmi ile ilgili kitaplar, yazılış amacı ve yöntemleri bakımından çok çeşitlidir. Özelliklerini çok iyi bilmeyenlerin bu devasa ilmî miras içinde kaybolma ihtimali yüksektir. Bu nedenle, hem bir hadis bibliyografyası niteliğinde, hem de hadis kitaplarından nasıl istifade edileceğine yönelik bir kılavuz kitap ihtiyacı İslam dünyasında hep hissedilmiş, bu amaçla değişik çalışmalar yapılmıştır. Ancak, bu çalışmaların bir kısmı hadis kitapların tanıtımına ve nasıl kullanılacağına yer vermeyen bibliyografik listeler niteliğindedir. Bir kısmı da kitap tanıtımlarını içermekle birlikte sınırlı sayıda kitabı kapsadığından dolayı yetersizdir. Elinizdeki kitap sadece bir hadis bibliyografyası değildir. Bu kitapta en temelde…

Genel olarak tefsir tarihine bakıldığında Kur”ân”ın tamamını kapsayan tefsir yazma geleneğinin hâkim unsur olduğu görülmektedir. Bununla birlikte, müstakil sûre tefsirlerinin varlığı da bilinen bir gerçektir. Özellikle üzerinde yaşadığımız Anadolu coğrafyasında; hem beylikler, hem de Osmanlı devleti döneminde yazılan sûre tefsirlerinin çokluğu ve çeşitliliği dikkatlerden kaçmamaktadır. Buna ilaveten son zamanlarda, gerek ülkemizde gerekse İslâm dünyasının diğer bölgelerinde yapılan Kur”ân ve Tefsir çalışmaları içerisinde yer alan müstakil sûre tefsirlerinin, gün geçtikçe artış gösterdiğini müşahede etmekteyiz.İşte elinizdeki bu eser de Hucurât sûresi üzerine yapılmış bir tefsir çalışmasından ibarettir. Bu çalışma, sûreyi bir bütün olarak…

Hicri V. (miladi XI.) yüzyılda seçkin İslâm bilginlerinden olan Râgıb el-İsfahânî, başta ahlâk olmak üzere tefsir, lügat vefelsefe gibi çeşitli ilimlerde eserler vermiş bir âlimdir. İslam ahlakfelsefesinin başyapıtlarından olan ez-Zerî’a ilâ mekârimi’ş-şerî’a adlıeserinde ahlâk ve tasavvufa dair mevzuları geniş bir şekilde ele almaktadır.İnsanın sahip olması gereken erdemlerle kaçınması gereken erdemsizlikleriyansıtan geniş bir hikmet birikimi içeren eser, rivayete göre İmam Gazâlî’ninde beğendiği ve devamlı yanında bulundurduğu eserler arasındadır.

Dinî-çoğulculuk”, esas itibariyle, önemli bir din felsefesi problemidir. Türkçemizde, bu konuya felsefi açıdan bakan ve onu felsefî bir metodla inceleyen yazılar, ne yazık ki, yok denecek kadar azdır. Bu yüzden, konuyla ilgili bazı kavramların kısa açıklamalarına da yer veren bir “GİRİŞ” yazılmak suretiyle, eserin daha iyi anlaşılıp değerlendirilmesine katkıda bulunulmaya çalışılmıştır. Sosyal ve siyasî birtakım implikasyonları da bulunan, fakat burada bir din felsefesi problemi olarak ele alınmasından dolayı sadece felsefî ve îtikâdî temelleri üzerinde durulan “dinî-çoğulculuk” hassasiyet gösterilmesi gereken bir konu olduğu için, eserin hazırlanmasında, mümkün olduğu ölçüde bağlı kalınan…

Her türlü hamd ve övgü görünür ve görünmez âlemlerin sahibi ve bilicisi olan Allah a, salât ve selâm seçkinlerden olan Elçisi ne olsun! İnsan, ta ilk günden itibaren kendini tanımayı, nereden geldiğini ve sonunun ne olacağını merak ettiği kadar çevresini, evrenin görünen ve görünmeyen kısımlarını tanımayı da arzu etmiştir. Onun bu arzusu kendisini yeni yeni şeyler öğrenmeye ve bilgi hazinesini genişletmeye sevk etmiştir. Her ne kadar zaman zaman duyuların aldatması ve yanlış akıl yürütmeler sonucu yanılmalar olmuşsa da, bunlar onu bıktırmamış, bilakis araştırma, inceleme ve öğrenme arzusunu daha da kamçılamıştır.…

Taftazani, Şerhul Akâid’de gerek akli ilimlere gerekse kelam ilmine olan vukufiyetini kitabın hacminin elverdiği ölçülerde ispatlamaktadır. Ayrıca metni Matürüdi çizgisinde yazılmış bir kitap olması bakımından Şerhu’l-Akâid Ehl-i sünnetin iki kelami kolu olan Eşarilikle Matüridilik arasında okuyucuya mukayese imkânı sağlayan önemli bir kaynaktır.Yer yer problemler gündeme getirip çözümlerine dair mühim tetkikler ihtiva etmesi bakımından Şerhu’l-Akâid kelami düşünce geleneğinde önemli bir mevki ihraz etmiştir. Kadim kelami düşünceye bir ölçüde aşinalık kesbetmek isteyen kimseler için eser hâlâ başucu kitabı olarak tarihteki önemini muhafaza etmektedir. Tercümesi sunulan “Şerhu’l-akaid”, İslam dünyasında en yaygın olan akaid-kelam kitaplarının…

“Kitabü’t- Tevhid, kelâmi görüşleri açısından Matüridi’nin en önemli eserlerinden biri olmakla birlikte aynı zamanda Matüridiyye akidesinin hem temel kaynağı hem de Mu’tezile başta olmak üzere çeşitli İslami fırkalar, bazı dinler, inançlar ve felsefi görüşler açısından en eski kaynaklardan biri durumundadır. Eser, Ebü’l-Yüsr el- Pezdevi’nin de belirttiği gibi, anlaşılması zor bir kitaptır; çünkü kapalı ifadeleri, kastedilen manaları açık olmayan lafızları ve benzeri güçlükleri içermektedir. Matüridi’nin yakın ve uzak talebeleri Kitabü’t-Tevhid’e atıflar yaptıkları halde, eserin yazma nüshalarının yaygınlık kazanmamasının ve şerhlerinin bulunmamasının en önemli sebebi de bu olmalıdır. Ayrıca kitap akla ve…

Mâturîdî, Kelam, Fıkıh, Fıkıh Usûlü, Mezhepler ve Kıraat konusunda çok sayıda eser bırakmıştır. Ancak bunlardan pek çoğu, korunamamış;  istilalar, göçler, doğal afetler, maddî imkansızlıklar ve diğer sebeplerle kaybolmuştur. Kaybolanların çoğunluğunu, Mutezile, Haricîler, Rafızîler ve Şiî-Karmatîleri eleştirmek için yazdığı eserlerle Fıkıh ve Fıkıh Usûlü ile ilgili eserleri oluşturmaktadır. Onun eserlerinden, 40 yakın yazması bulunan Te’vîlâtu’l-Kur’ân adlı tefsiriyle  dünyada tek  yazma nüshası bulunan Kitâbu’t-Tevhîd adlı kelamî eseri bize ulaşabilmiştir.  Bu iki eser arasında ilmî üslup, meselelere yaklaşım tarzı, ileri sürülen fikirler ve bunların temellendirilmesi itibariyle tam bir tutarlılık söz konusudur. Te’vîlât  adlı tefsirin,…

Biz bu araştırmamızda, Ebû Hanife (öl.150)’den Ömer en-Nesefî (öl.537)’ye kadarki süre içerisinde kelâmı problemlerin neler olduğunu, bu problemlere nasıl yaklaştığını, özellikle Mâturidî ekolünün hangi neticelere vardığını araştırmaya çalıştık.Çalışmamızı yürütürken Nesefî’nin “Akaid Metnindeki görüşlerini esas aldık. Fakat, sadece onun Akaid’inde ortaya koyduğu görüşlerini nakletmekle kalmayıp, sınırları içerisinde kalmak şartıyla Ebû Hanife, İmam el-Mâturîdî (öl.233), İmam Ebû Yusr Muhammed El-Pezdevî (öl.493) ve Nesefî akaidinin en meşhur sarihi Sa’du’d-din Mes’ud bin Ömer El-Teftazânî (öl.797)’nin ve dolayısıyla da İmam El-Eş’arî’nin; yeri geldikçe görüşlerine yer verdik, yeri geldikçe de mezheplerin genel görüşlerini, Mu’tezile, Cebriye, Şiîlik…

İslam Düşüncesi’nin iki simasından Maturidi Ehl-i Sünnet Kelamı’nın kurucularından, İbn Teymiyye ise Ashabu’l-Hadis mezhebinin görüşünü belli bir mantık anlayışına göre ortaya koyan kişidir. Bu iki yazarın görüşleri arasında benzerlikler olduğu gibi, birtakım farklılıklar da vardır. Bu benzerlik ve farklılıkların ortaya konması, onların metotları ile problemlere getirdikleri çözümlerin ne olduğunu tespit etmekle mümkündür. Böylece, metotla bu metoda göre ortaya konan çözümler arasındaki uygunluk da ortaya çıkmış olacaktır.

Mâturîdî, İslam düşüncesinde ortaya çıkan farklı din anlayışları içerisinde ‘akılcı-hadarî din anlayışı’nın en önemli şahsiyetlerinden birisidir. Bu anlayışın temelleri, her ne kadar Ebû Hanîfe tarafından ortaya atılarak geliştirilmeye çalışılmışsa da, epistemolojik, teolojik ve felsefi olarak temellendirilmesi Mâturîdî tarafından yapılmıştır. Mâturîdî, bu bakış açısından hareketle kendi döneminde ortaya çıkan dinî problemlere çözüm bulmaya çalışmış, pek çok öğrenci yetiştirmiş ve çeşitli bilim dallarında ilk olma özelliğini taşıyan önemli eserler bırakmıştır. O, hayatında olduğu gibi ölümünden sonra da, büyük ilgi görmüş, geniş bir coğrafyayı etkilemiş ve adına nispetle Maturidilik diye bilinen bir düşünce…

Çoğunluğunu Türklerin oluşturduğu Hanefi mezhebine mensup Müslümanların teşkil ettikleri Maturidi kelam sistemi bir Türk düşüncesi görünümü vermektedir. Sunni Müslümanların yüzde ellisinden fazlası tarafından benimsenen bu ekole mensup bilim adamlarından biri de 13. asırda yaşamış olan Türk ilim adamı Habbazi’dir.Bu çalışmamızda kelami görüşlerini bu ilimin tekamül döneminde yazdığı bir eserden yola çıkarak ortaya koymaya çalıştığımız Hoca efendi Habbazi, İslam düşüncesinde orta bir noktayı temsil eden, diğer ekoller ve İslam felsefesiyle Sunni-Maturidi kelamın ilişkileri açısından örnek bir şahsiyettir…(Arka Kapak)