Ebu Hanife’nin Akıl-Vahiy Anlayışı

ebu hanifenin akıl vahiy anlayışı

Ebu Hanife’nin Akıl-Vahiy bağlamındaki görüşlerinin, yaşadığı yüzyılı aşarak çağlar ötesine sarkmasının ve içinde yaşadığımız modern çağda bile hâlâ aktüel değerinden bir şey kaybetmemesinin yegâne sebebini, onun, engin bilimsel yeterlilikle metafizik konuların anlaşılmasında izlediği yöntemde aramak gerektiği kanaatindeyim. Ebû Hanîfe’nin Kelam sisteminde akıl-vahiy ilişkisi önemli bir yer işgal eder. Bu konuda o, akla ve nakle olması gereken değeri vermiştir. Düşünce sistemini Kur’an, sahih haber ve sahabe fetvâsı üzerine kurmuştur. Ona göre, dini inancın malzemeleri vahiyden çıkarılır. Aklın görevi, bu malzemeleri doğru bir şekilde yorumlamaktır.

DEVAMINI OKU

Hz. Ali Cenknamelerinde Maturidilik ve Hanefilik İle İlgili Unsurlar

Hz. Ali Cenknamelerinde Maturidilik ve Hanefilik İle İlgili Unsurlar Prof. Dr. Mehmet ATALAN Özet Türk kültür ve tefekkürünün, millî birlik ve beraberlik duygusu çerçevesinde daimî kalmasını sağlayan önemli edebî eserlerimizden birisi de Cenk kitaplarıdır. Cenk kitapları bir başka deyişle Cenknameler içerisinde Hazret-i Ali’ye nispet edilenler önemli bir yer tutmaktadır. Hazret-i Ali Cenkleri, motif yapısı ve zenginliği, olay halkası, mesaj verme özelliği, dili ve üslûbu bakımından oldukça dikkat çeken eserler arasındadır. Türk tarihindeki cenknâme geleneği halk edebiyatı eserlerinde popüler hâle getirilmek suretiyle daha geniş kitlelere mal edilmek istenmiştir. Yine Cenknâmelerde, bütün…

DEVAMINI OKU

Eldivan’dan “İlmin Efeliğine” Bir Ömür: Prof. Dr. Hasan ONAT

eldivandan ilmin efeliğine bir ömür prof dr hasan onat

Eldivan’dan “İlmin Efeliğine” Bir Ömür: Prof. Dr. Hasan ONAT Prof. Dr. Sönmez KUTLU Hasan Onat, Çankırı’nın Eldivan ilçesinde doğdu. İlköğretimini Eldivan Merkez İlkokulu’nda, liseyi yatılı olarak Yozgat Lisesi’nde bitirdi. 1974 yılında Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ne kayıt yaptırdı. Lise eğitiminden itibaren çok okuma, araştırma ve sorgulama alışkanlığı edindi; şiir ve öykü yazmaya başladı. İlahiyattaki başarıları, tecessüs ruhluluğu ve ilmî merakı Prof. Dr. E. Ruhi Fığlalı’nın dikkatini çekti ve onu Mezhepler Tarihi alanında doktoraya davet etti. Böylece Mezhepler Tarihi’nde araştırma görevlisi oldu. Doktorasını başarıyla bitirdikten sonra yardımcı doçentlik kadrosuna atandı. Doçentlik ve…

DEVAMINI OKU

Hanefilik Ve Mâtûridîliğin Bektâşilik Üzerindeki Etkileri

Hanefilik Ve Mâtûridîliğin Bektâşilik Üzerindeki Etkileri - Mehmet Atalan

Hanefilik Ve Mâtûridîliğin Bektâşilik Üzerindeki Etkileri Prof. Dr. Mehmet ATALAN Bektaşilikte, Kur’an’ın emrine ve Peygamber’in sünnetine dayanan asgari müştereklerden oluşan özgün bir Müslümanlık vardır. Ön planda tutulan dinî motifler, bütün Müslümanların üzerinde ittifak ettiği inanç ve ibadet esaslarıdır. Bektaşilikte ulûhiyet, nübüvvet ve ahiret inancını kapsayan temel İslâm inançlarının oldukça merkezi ve yerleşik bir konumda olduğunu gözlemlemek mümkündür. Ulûhiyet-Rububiyet inancı, peygamberlik inancı ve Hz. Peygamber’in nübüvvet ve velayet nurunu birlikte taşıması yönüyle, nübüvvet kurumu içerisinde önemli bir yere sahip olan Hz. Ali sevgisi, Bektaşî düşüncesi ve geleneği ile beraber temel renklerini…

DEVAMINI OKU

Türk-İslam Coğrafyasını Teo-Politik Çatışmalar Ve “Radikalizm Filozofu” Bağlamında Okumak

Türk-İslam Coğrafyasını Teo-Politik Çatışmalar Ve “Radikalizm Filozofu” Bağlamında Okumak Mevlüt UYANIK Türk-İslam coğrafyası deyince Batı-Doğu ve Güney Türkistan hattı üzerinden Ortadoğu, Afrika ve özellikle Kuzey Afrika civarını kast ediyorum. Doğu Türkistan yani Uyguristan hariç Batı Türkistan’da Beş Türk Soylu devlet (Kırgızistan, Özbekistan, Kazakistan, Türkmenistan ve Azarbeycan) 1989 yılında tetiklenen değişim ve dönüşüm sonrasında 5 Aralık 1991 tarihinde Mihail Gorbaçov’un istifa etmesiyle Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliğinden ayrıldılar ve görece de olsa siyasi bağımsızlıklarını ilan ettiler.  Görece diyorum; çünkü ekonomik ve siyasi olarak Rusya’nın etkinliği bariz, bir de Çin’in küresel ekonomi salgınının riski daima…

DEVAMINI OKU

Kur’an’da Allah Kavramının Terkipleri

Kuranda Allah

Kur’an’da Allah Kavramının Terkipleri     Ömer Faruk KARATAŞ     İmam-Hatip/Osmaniye     Kur’an’da, bazılarına günlük hayatımızda ve dini literatürümüzde de yer verilen Allah lafzıyla beraber birçok terkip kullanılmaktadır. Emir-nehiy şeklinde, Allah’ı gösteren farklı zamirler, edatlar, fiiller yahut O’na karşı olumlu-olumsuz haller, O’na nispet edilen isim ve sıfatlara bağlanan terkipler de söz konusudur. Burada sadece kelime, edat, yemin, emir gibi şekillerde Allah lafzına bağlanan terkipler değerlendirilmiştir.        1. Doğrudan terkipler:     Abdullah (19/Meryem, 30; 72/Cin, 19)/İbadullah (37/Saffat, 40, 74, 128, 160, 169; 44/Duhan, 18; 76/İnsan, 6): (Hz. İsa ve Hz. Muhammed…

DEVAMINI OKU

Çocuklar İçin Felsefe (P4C) Etkinliği İncelemesi

Çocuklar İçin Felsefe (P4C) Etkinliği İncelemesi Mevlüt UYANIK[1]*, Aygün AKYOL[2], Mustafa ÖZCANBAZ[3], Nalan EMEKTAR[4], Hatice Begüm UYANIK[5], Dr. Mustafa UYANIK[6], Meryem UYANIK[7], Giriş: Sorunu Ortaya Koyma Günümüzde inanılmaz hızla gelişen teknoloji, eğitim sistemi üzerinde sürekli yenilenme ve gelişen zamana ayak uydurma çabasını zorunlu kılmıştır.  Hayata geçirilmeye çalışılan yenilikler çok kısa zaman içerisinde daha yeni çalışmaların, yöntem, teknik ve fikirlerin bulunmasını ihtiyaç haline getirmektedir. Eğitim müfredatlarındaki düzenlemelerin uygulanmasında çıkan sıkıntılar süreç içinde giderilmeye çalışılmaktadır. Öğrencileri ezberci eğitim-öğretimin kıskacından kurtarmak, düşünen ve çözüm önerileri üreten bireyler haline getirmek için eğitim bilimciler ve…

DEVAMINI OKU

Selefi-Sufi Karşıtlığı Çerçevesinde “ Karabağ ” Soruları

Selefi-Sufi Karşıtlığı Çerçevesinde “ Karabağ ” Soruları Mevlüt UYANIK Irak, Suriye’den sonra Karabağ da ateş çemberinde, Mevlam orada mücadele eden kardeşlerimize yardım etsin. Gönüllerimiz onlarla beraber. Enerji arz ve üretim merkezlerine yönelik küresel güçlerin saldırıları ve yeniden düzenleme çabaları uzun süredir devam ediyor, meşruiyetini de dini kavramlar üzerinden yapıldığı teolojik bir çatışmanın da olduğu malum. Bir tarafta felsefeyi küfür, kelamı zındıklık ve tasavvufu şirk olarak gören (neo) selefi zihniyet var, kendisini tarihsel Ehl-i hadis ve Hanbeli mezhebi öğretilerinden hareketle oluşturan Şiilik karşıtlığı üzerine kurulu. Bu hususun Türk Düşünce Tarihi açısından…

DEVAMINI OKU

İNSAN ONURU

insan

İNSAN ONURU Mevlüt UYANIK Abdurrahman Şeref Beyi Osmanlı Devleti-Türkiye Cumhuriyeti’nin kültürel geçişini incelemek için önemli mihenk taşı olarak görüyoruz. Onun ilim adamı ve siyasetçi olarak onurlu duruşu, yazdıkları, yetiştirdikleri talebeleri ve öğretim yöntemlerini okudukça teori ve pratiği bir arada tutan seçkin bir zekâ olduğuna iyice kanaat getirdim. Bu sıralar Banu Yüksel Hocamla “ İnsan onuru ” merkezli okumalar yaparken onun perspektifini de yeniden gündeme getirmeyi düşünüyoruz. Ahlak İlmi adlı eserini Osmanlı Türkçesi metni ve sadeleştirmesini Aygün Akyol hocamla yapıp yayımladık. Elis yayınlarında ilk olarak  2012 yılında çıktı, 2019 yılında 2.…

DEVAMINI OKU

Türk profesör Kutlu’dan, Özbekistan’ın İmam Maturidi İlmi Araştırmalar Merkezi kurmasına övgü

Türk profesör Kutlu’dan, Özbekistan’ın İmam Maturidi İlmi Araştırmalar Merkezi kurmasına övgü Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi ve Özbekistan Uluslararası İslam Akademisi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kutlu, Özbekistan’da “İmam Maturidi İlmi Araştırmalar Merkezi’nin açılması İslam medeniyetinin yeniden inşasında önemli bir adımdır.” dedi.  Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi ve Özbekistan Uluslararası İslam Akademisi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sönmez Kutlu, Özbekistan’da kurulması kararlaştırılan Uluslararası İmam Maturidi İlmi Araştırmalar Merkezi’ne ilişkin AA muhabirine açıklamalarda bulundu.  Prof. Dr. Kutlu, Özbekistan’ın son yıllarda İslam medeniyeti ve düşüncesiyle ilgili ilmi araştırmalara ve diğer etkinliklere destek verdiğini, Özbekistan topraklarında yetişmiş…

DEVAMINI OKU

Kerbela ’yı Doğru Okumak

kerbela

Kerbela , insanlık tarihinin şahit olduğu en acı olaylardan birisidir. Müslümanların bilinçaltına seçilmiş ve transfer edilmiş bir travma olarak kazınmıştır. Kerbela’ya ağlamak ve yeni olmuşçasına dövünmek yerine, onu doğru okuyup, yeni Kerbela’ların önüne geçmek gerekmektedir. Bunun yolu da, doğru, sağlam ve güvenilebilir bilgiyle, kendi geleceğimizi inşa etmek için harekete geçmektir. Mazide yaşayanların asla gelecekleri olmaz. Müslümanlar Kerbela’yı doğru okumayı başaramazlarsa, İslam dünyasının her yeri Kerbela haline gelebilir.

DEVAMINI OKU

Hepimiz Ölmeyeceğiz

Her Bölümü, İncil’den bir ayet ile başlayan dizi, Mesih’ten, Mesihlikten, Hristiyan öğretisinden hatta dinlerden başka hemen her şeye vurgu yapıyor. Müslüman bir aktivist tarzında karşımıza çıkan Mesih, Şam’dan İsrail’e, oradan da Amerika’ya uzanan yolculuğunda takipçileriyle birlikte yol alır. Takipçileriyle evet, çünkü bir sosyal medya hesabından da bu yolculuk meraklı takipçilere sürekli servis edilir. Kendisinin Mesih olduğunu hiç iddia etmeyen şahıs, ilk olarak Şam’da, bir kum fırtınası ile görülür ki bu da gerçekleşen bir kehanettir. Müslümanları uyararak radikal terör örgütünün mağlup olacağını bildirir. Söylediği gerçekleşir de. Bu olaydan sonra popülerlik kazanan şahıs için yürüyüş yapan bir grup, onun için tezahürat ve sloganlar yağdırırken el-Mesih diye bağırırlar.

DEVAMINI OKU

Yeni Bir Din Dili Kurmak Bağlamında Deizmi Tartışmak

Yeni Bir Din Dili Kurmak Bağlamında Deizmi Tartışmak Sonuç: Dindar Nesil tasavvuru bağlamında İlahiyat ve İHL sayılarının artırılması, Diyanet İşleri Başkanlığının daha işlevsel kılınması ve bütçesinin olağanüstü artırılması, Kur’an Kurslarının yaygınlaştırılması, sivil toplum kuruluşu diye örgütlenen cemaatlere her türlü kolaylığın sağlanmasına rağmen gelinen nokta gençlerin din yorgunluğu yaşadığı oldu. Özellikle İHL için söyleyecek olursak gençlerin deizme yönelmesinin özellikle siyasal hayatta olağanüstü bir tedirginlik yarattı. Nerede hata yapmış olabiliriz diye sormak yerine sert siyasi söylemlerle sorun örtülmeye çalışıldı. Bürokratlar da artık böyle bir şey olmamalı diye açıklamalar yaptı. Deizmin kendi içinde…

DEVAMINI OKU

FELSEFEYİ ANADOLU’DA YENİDEN YURTLANDIRMAK

  – Türk Felsefesine Giriş İçin Dil-Düşünce İrtibatını Sinema Üzerinden Okuma Denemesi-   Giriş: Dil, Düşünce ve Kültür   Felsefenin imkânını konuşmaya başlamak dilin imkânını konuşmakla başlar. Dilin düşünce ve kültür üzerindeki etkisini görmek isteyen düşünürler toplumlar üzerinde araştırma yapmaya girişmişler ve bu konuda birçok eserler ortaya koymuşlardır. Wittgenstein ve Malinowski bu düşünürlerden en meşhurlarıdır. İnsan varlık hakkında, zaman hakkında düşünürken, düşüncesini dili üzerinden gerçekleştirir. Hatta dil hakkında düşünürken de dilin el verdiği ölçüde yahut dilin sınırları ölçüsünde söyler söyleyeceğini. İnsanın dile aktaramadığı bir düşünceyi düşleyemediğini de söyleyebiliriz. “Dil varlığın…

DEVAMINI OKU

ALİYA İZETBEGOVİÇ’İN İSLÂMİ RÖNESANS, DİN İSTİSMARI VE TÜRKİYE TASAVVURU

-İslâm Deklarasyonu Adlı Eseri Eleştirel Okuma- Mevlüt Uyanık Prof. Dr., Hitit Üniversitesi   Çorum İlahiyat Fakültesinde 25 yıla yakın “Çağdaş İslâm Düşünürleri” üzerine okumalar yapıyoruz. Özellikle İslâm dünyasının içinde yaşadığı sorunlara çözüm üretmede, Batı hâkimiyetinin epistemik temellerini bilen ve İslâmi bir dirilişten/Rönesans imkânını gündeme getirerek bir bilinçlilik hali oluşturan âlimlerin metinlerini inceliyoruz.  Bunu yaparken İslâm dünyasının seçkin zihinlerinin kendi içinde yaşadıkları toplumsal sorunlara İslâmi ilkelerden hareketle çözüm önerileri ürettiğine dikkat çekiyor ve önerilerini aynen Türkiye’ye taşımanın olası problemlerine işaret ediyoruz ve tutarlığından şüphe ettiğimiz tespitlerini de eleştiriyoruz. Burada takip ettiğimiz…

DEVAMINI OKU

Ahmet Yesevi ve Nurettin Topçu’nun Din Ve Dindarlık Tasavvurlarının Mukayeseli İncelenmesi – Mevlüt Uyanık

AHMET YESEVİ VE NURETTİN TOPÇU’NUN DİN VE DİNDARLIK TASAVVVURLARININ MUKAYESELİ İNCELENMESİ Prof.Dr. Mevlüt UYANIK Hitit Üniversitesi,İlahiyat Fakültesi Birçok alanda yeni krizlerle karşı karşıya olan insanlığı huzura kavuşturabilecek yeni bir Türk-İslam Medeniyet tasavvuru üzerine düşünmek gerekiyor. Bir yanda dini ve metafizik değerlerden arındırılmış seküler, maddeci-pozitivist bilgi, bilim tasavvuru ve bunlar üzerine kurulu Batı medeniyet anlayışının küreselleşmesi bulunmaktadır. Küreselleşme bağlamında Orta Doğu, Afganistan-Pakistan bölgesi ve İç Asya (Türkistan) gibi enerji üretim ve arz merkezlerini kontrol altında tutmak için çok farklı politikalar geliştirilmektedir. Diğer yanda, buna karşı olduğunu söyleyen ve dini verileri selefi…

DEVAMINI OKU

Ebu Hanife tarihteki birçok alim tarafından neden din dışı ilan edilmiştir? | Prof. Dr. Hasan Onat

İslam düşünce tarihinde yetişen en büyük kafalardan birisi İmamı Azam Ebu Hanifeʼdir. Bunu Hanefi, Maturidi gelenekten geldiğim için değil, anlamak için çaba sarf ettiğim ve yaptığım araştırmalar çerçevesinde söylediğimi belirtmeliyim. Hatta başka bir cümle daha kurmak durumundayım. Keşke bugün hanefiyim, maturidiyim diyenler İmam Ebu Hanefiʼyi ve İmam Maturidiʼyi kendi gerçeklerine göre anlayabilseler Müslümanların pek çok sorununa gerçekten çözüm üretmede o kaynaktan yararlanma imkanı bulabilirler. İmamı Azam Ebu Hanife denildiği zaman akla şu üç şey gelir:

DEVAMINI OKU

ERDEMLİ, ADİL BİR YÖNETİM ARAYIŞI: NOMOKRASİ

  Prof. Dr. Mevlüt UYANIK Hitit Üni. İlahiyat Fakültesi Gençliğim hep bu başlıkta ifade ettiğim arayışla geçti, lisede sağ-sol çatışmaları içinde Milliyetçi söyleminin yanı sıra Sosyalist-Marksist okumaları yaptım, gençliğin verdiği heyecan ve olabilirlik ölçüsünde. Aslında bu diyalektik dil “gerekli bir öteki” olmanın gerekliliği olarak epey katkı yaptı. 12 Eylül 1980 ihtilaliyle gerekli öteki konumunu fark etmeme ilaveten 1979 İran İslam ihtilaliyle gündemimize girdi. Müslüman coğrafyanın önde gelen âlimlerinin metinleri tercüme edilmeye başladı, artık gündemimiz İslam ve sosyalizm, İslam ve demokrasi, İslam ve Liberalizm oldu.  Suudi Arabistan’ın yanı sıra ama onun…

DEVAMINI OKU

TÜRKİSTAN İZLENİMLERİ II: SEMERKAND – İMAM MATURİDİ

  MEVLÜT UYANIK 17. Nisan 2019 sabahı erkenden hazır olduk, Özbekistan sınır kapısına götürecek aracı beklerken, son kez Ahmet Yesevî hocama selam vereyim diye dışarı çıktım. Otelin karşısında Türkistan vilayet yönetim binası var, önü parke taşlar ile trafiğe kapalı, törenler burada yapılıyormuş. Zaten binanın bir önünde tosbağa kaidesi üzerine konulmuş Orhun Abidesi, diğer tarafta dikilmiş taşta Göktürkçe Tengri(Tanrı) yazıyor, oradan Allaha ısmarladık, esen kalınız diyerek Yesevi hocamdan izin istedim. Çünkü Yesevîlik diye kurulan Türk Tasavvuf zihniyetini ve metafiziğinin bir nevi “kurucu-göçebe” rolü üstlenerek yeni bir dünya ve yeni bir medeniyet…

DEVAMINI OKU

DİNİ DEĞERLERİ KULLANARAK DEVLETE YÖNELİK KALKIŞMALAR

Mevlüt Uyanık Peygamber efendimiz, “mümin ferasetli olur” ve “iki defa aynı yerden ısırılmaz” diye iki ayrı hadis/sözü ile bizleri uyarmış, ama tarihsiz okumalarımız yüzünden olsa gerek dini değerleri kullanarak tarihte devlete ve toplumsal yapıya yönelik bir çok kalkışma olmuş. En son 15 Temmuz 2016 tarihinde kendisini toplumsal barış, diyalog simgesi olarak gören bir yapının (Fetö) terörist saldırısıyla darbe/kalkışma denemesine şahit olduk.  Türk Düşünce Tarihi ve İslam Felsefesi Tarihi okumalarımız ve okutmalarımız süresince direniş, isyan, kıyam kavramları altında her türlü muhalif hareketlerle karşılaşıyoruz. Tarihsiz okumaların talihsizliğinden kaçınmak diye seri kısa okumalar…

DEVAMINI OKU