“Gayr-i Müteşerri” Dindarlık Tasavvuru Olarak Kızılbaş Sûfîliği Mevlüt UYANIK Arap ve Fars Müslümanlık tasavvurlarının günümüzdeki ekonomi-politik alandaki savaşlarının olası hasarlarını en aza indirgemeye katkı sağlaması bağlamında Türk Aklı ve bu aklın ortaya koyduğu Müslümanlık tasavvurunun tarihsel temellerine dair okumalar yaptığımız malumunuz. Bu çerçevede Türkistan’da Hoca Ahmed Yesevi’nin, Anadolu’da Yunus Emre’nin hitabet/belagat ve şiir yöntemiyle açıkladıkları fikirlerini analiz ediyoruz. Bu çerçevede İstanbul’da Merdivenköyü’ndeki Bektaşî tekkesi şeyhlerinden Bektaş Çelebi olduğu düşünülen Şîrî’nin “Urum diyarını ben irşad ettim/Horasan’dan gelen Bektaşî idim ben” demesi üzerinden Yesevî geleneğini Bektaşî/Alevi ve Yunus Emre’nin dilinde belirginleşen…
DEVAMINI OKUKategori: YAZARLAR
Maturidi Yesevi Otağı Yazıları
LÜBNAN : GEZİ-YORUM 1
LÜBNAN : GEZİ-YORUM TEO-POLİTİK ÇATIŞMALARIN BEŞİĞİ OLARAK BİLADÜŞŞAM Mevlüt UYANIK Küresel salgın araya girmeseydi epeydenberi görmeyi arzu ettiğim Lübnan’a daha önce gidecektik Meryem’le birlikte. Tarihçi arkadaşlarımız Fatih Erkoçoğlu ve Mehmet Azimli’nin ağırlığı akademisyenlerden oluşan bir grupla en sonunda ziyaretimizi gerçekleştirdik. 29 Ekim Cumhuriyet Bayramımızı da orada kutladık ve bir kez daha Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucu felsefesinin önemini alanda kavradım diyebilirim. 28 Ekim sabahı otele ulaştık, bir kısmımız dinlenmeye çekilirken bazı dostlar Beyrut’un simgesi olan Güvercin kayalıklarına inmişler. Otele yüz metre yakınlıkta, meşhur bir sahil yolu, kafelerle dolu, yani buraya gelip de…
DEVAMINI OKUKutsallıklardan Şirk ve İsyana
KUTSALLIKLARDAN ŞİRK VE İSYANA (Sence Dergisi 12. Sayı) H. Ahmet ÖZER Yanlışların kutsallaştırıldığı toplumlarda akıldan, bilimden söz etmek mümkün değildir Tarihte insan toplumları incelendiğinde dini tahrif eden en önemli unsurların başında kutsallıklar gelmektedir. Dokunulmazlık şeklinde yorumlayabileceğimiz kutsal kavramı tarih boyunca arkasına sığınılan bir kalkan görevi yapmak amacıyla kullanılmıştır. Bununda temelinde dünyevi çıkar elde etme, oluşturulan dünyevi egemenliği koruma yatmaktadır. Hz Peygamber döneminde din üzerinden rant elde edilmeye yahut da din üzerinden dünyevi çıkar elde etmeye bir tek örnek verilemezken bundan sonraki yüzyıllarda bu anlayışa yönelik yığınla sektörler oluşmuş adeta geleneksel…
DEVAMINI OKUUzlaşma Kültürü
Uzlaşma Kültürü Kimse, Devletin sosyal, ekonomik, siyasî veya hukukî temel düzenini kısmen de olsa, din kurallarına dayandırma veya siyasî veya kişisel çıkar yahut nüfuz sağlama amacıyla her ne suretle olursa olsun, dini veya din duygularını yahut dince kutsal sayılan şeyleri istismar edemez ve kötüye kullanamaz. (Anayasa 24. Md.) Dinde Uzlaştırıcı Maturidi Görüş Türkiye’nin karşı karşıya bulunduğu bütün sorunların, dinle ve dini değerlerle bir bağlantısı mutlaka vardır. Sorunların temelinde, din konusunda doğru bilgi sahibi olmamak yatmaktadır. Din insana temel iletişim kodlarını verir. Doğru bilgi, iletişim kanallarının açık tutulmasını sağlar. Bilen insanların…
DEVAMINI OKUIpse Dixit
Ipse Dixit Uzak bir ülkede, bir padişah yaşarmış zorba mı zorba “İpse Dixit” yazdırmış herkesin alınlarına bir gün seyahate çıkmış padişah yurt çapında yaşlı bir çobanla karşılaşmış yüksek bir dağda bakmış ki söyleneni yazdırmamış alnına kükremiş haşmetlimiz zavallı adama “ bu ne küstahlıktır yaptığın bana! ben ne diyorsam o olacak burada !” yaşlı çoban cevap vermiş padişahına “efendim” demiş, “eğer yazdırırsam böyle bir yazı alnıma bu koyunlar takip etmez ki beni bir daha derler ki: “Çağır da arkasından gidelim kim yazdırdıysa onu sana!” “sen kendi koyunlarını güt ey padişahım bildiğin…
DEVAMINI OKUCERN’de veto edilme riski!
CERN’de veto edilme riski! Dünyanın bilim üssü CERN’e tam üyelik sürecinden Türkiye ‘bile isteye’ çekilip, kısmi üyeliğe geçti. CERN’e aynı dönem aday olan Güney Kıbrıs, eli kulağında tam üye olup, kazanacağı oy hakkıyla Türkiye’yi veto edebilecek. Türkiye, 9 yıl önce CERN tam üyelik sürecinden kendi isteğiyle çekilerek, kısmi üyeliğe geçti. CERN tam üyeliği için Türkiye ile aynı dönem başvuran Güney Kıbrıs ise sürece devam etti. Güney Kıbrıs şimdi tam üyelikte son aşamaya gelip, CERN Konseyi’nde yeni üyelerin kabul ve reddedilmesi için oy hakkı kazanacak. Türkiye’nin CERN üyeliğinde veto üstünlüğü Güney Kıbrıs’a…
DEVAMINI OKUMeallere Dair Kısaca
Meallere Dair Kısaca Ömer Faruk KARATAŞ İmam-Hatip/Osmaniye Konuyla ilgili birçok çalışma var malum. 300’ü aşkın mealleri (veya farklı isimlendirmelerle çevirileri, tercümeleri) kastetmiyorum. Meal hazırlama yöntemleri/çeviri metodolojileri, meal veya çevirilerin tarihsel süreci ve o süreç içinde geçirdiği evreleri, tespit edilen teorik-pratik kurallar ve örnek çalışmalar eşliğinde sebep ve gerekçeleriyle birlikte zaaflar veya artılar, kaynak dil olarak dönem Arapçası eşliğinde Kur’ana ve olmazsa olmaz tefsir literatürüne/ilmi nosyonuna vukufiyetin olup olmaması ve bunu meale yansıtılıp yansıtılamadığı, hedef dili çok iyi bilme ve hedef dildeki canlılığı ve aktüelliği koruyabilme, ayetleri oluşturan kısa-uzun ifade birimlerinin…
DEVAMINI OKUTürk Tasavvuf Anlayışı Yesevilik
Türk Tasavvuf Anlayışı Yesevilik Prof. Dr. Sönmez KUTLU Yesevi geleneğinde dindarlık cinsiyet üzerinden veya cinsiyet ayrımcılığı üzerinden oluşturulmadı. Mevcut tarikatlaşmış sûfîlikte dindarlıkta cinsiyet ayrımcılığı önemli bir yer işgal eder. Yesevi kültürde ve Yunus’un düşüncesinde akıl, ilim ve insana saygı esastır. Tarikatlaşmış sûfîlikte akıl aleyhtarlığı ve ilim düşmanlığı teşvik edilmekte, insanlar doğruluğu-yanlışlığı kontrol edilemeyen, doğru bilginin kaynağı olarak kabul edilmeyen keşf, ilham ve mükaşefeye itibar edilmektedir. Türk sûfîliğinde Kur’an ve Sünnet’ten akıl ile anlaşılan hikmet esastır. Tarikatlaşmış sûfîlikte Şeyhlerin ilhamları esastır. Yesevî, dervişleri topluma insan sevgisi, kardeşlik ve toplumsal dayanışmayı aşılıyorlardı.…
DEVAMINI OKUŞia’da Cifr İlminin Yeri
Şia’da Cifr İlminin Yeri Prof. Dr. Mehmet ATALAN Gelecekte vuku bulacak olayları değişik metotlarla öğrettiğine inanılan ilmin adı olan cifrin, Ca’fer es-Sâdık tarafından, ehl-i beyt’ten olan kimselerin talimi ile sütten kesilmiş bir oğlak veya kuzu derisi üzerine yazılmış bir kitap olduğu söylenir. İddiaya göre bu kitap, kıyamete kadar olacak bütün olaylar hakkında, ehl-i beyt tarafından bilinmesi lazım gelen bütün bilgileri ihtiva etmektedir. Alî b. Ebî Tâlib’e ve Ca’fer es-Sâdık’a isnat edilen görüş, bilgi ve eserlerin çoğu, aslında Gulat fırkalarına ait olup Ali ve oğullarının bütün Müslümanlar nezdinde saygı gören kişilikleri…
DEVAMINI OKUEbu Hanife’nin Akıl-Vahiy Anlayışı
Ebu Hanife’nin Akıl-Vahiy bağlamındaki görüşlerinin, yaşadığı yüzyılı aşarak çağlar ötesine sarkmasının ve içinde yaşadığımız modern çağda bile hâlâ aktüel değerinden bir şey kaybetmemesinin yegâne sebebini, onun, engin bilimsel yeterlilikle metafizik konuların anlaşılmasında izlediği yöntemde aramak gerektiği kanaatindeyim. Ebû Hanîfe’nin Kelam sisteminde akıl-vahiy ilişkisi önemli bir yer işgal eder. Bu konuda o, akla ve nakle olması gereken değeri vermiştir. Düşünce sistemini Kur’an, sahih haber ve sahabe fetvâsı üzerine kurmuştur. Ona göre, dini inancın malzemeleri vahiyden çıkarılır. Aklın görevi, bu malzemeleri doğru bir şekilde yorumlamaktır.
DEVAMINI OKUHz. Ali Cenknamelerinde Maturidilik ve Hanefilik İle İlgili Unsurlar
Hz. Ali Cenknamelerinde Maturidilik ve Hanefilik İle İlgili Unsurlar Prof. Dr. Mehmet ATALAN Özet Türk kültür ve tefekkürünün, millî birlik ve beraberlik duygusu çerçevesinde daimî kalmasını sağlayan önemli edebî eserlerimizden birisi de Cenk kitaplarıdır. Cenk kitapları bir başka deyişle Cenknameler içerisinde Hazret-i Ali’ye nispet edilenler önemli bir yer tutmaktadır. Hazret-i Ali Cenkleri, motif yapısı ve zenginliği, olay halkası, mesaj verme özelliği, dili ve üslûbu bakımından oldukça dikkat çeken eserler arasındadır. Türk tarihindeki cenknâme geleneği halk edebiyatı eserlerinde popüler hâle getirilmek suretiyle daha geniş kitlelere mal edilmek istenmiştir. Yine Cenknâmelerde, bütün…
DEVAMINI OKUEldivan’dan “İlmin Efeliğine” Bir Ömür: Prof. Dr. Hasan ONAT
Eldivan’dan “İlmin Efeliğine” Bir Ömür: Prof. Dr. Hasan ONAT Prof. Dr. Sönmez KUTLU Hasan Onat, Çankırı’nın Eldivan ilçesinde doğdu. İlköğretimini Eldivan Merkez İlkokulu’nda, liseyi yatılı olarak Yozgat Lisesi’nde bitirdi. 1974 yılında Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ne kayıt yaptırdı. Lise eğitiminden itibaren çok okuma, araştırma ve sorgulama alışkanlığı edindi; şiir ve öykü yazmaya başladı. İlahiyattaki başarıları, tecessüs ruhluluğu ve ilmî merakı Prof. Dr. E. Ruhi Fığlalı’nın dikkatini çekti ve onu Mezhepler Tarihi alanında doktoraya davet etti. Böylece Mezhepler Tarihi’nde araştırma görevlisi oldu. Doktorasını başarıyla bitirdikten sonra yardımcı doçentlik kadrosuna atandı. Doçentlik ve…
DEVAMINI OKUİlahi Hitap Meal-Tefsiri’nde Felak-Nas Arası Sureler
İlahi Hitap Meal-Tefsiri’nde Felak-Nas Arası Sureler Ömer Faruk KARATAŞ Açıklama: 2 yıl önce tamamladığımız ‘İlahi Hitap/Özlü Tefsir (Rahmet ve Hikmet Müdahalesi)’ adlı meal-tefsirimizden alınmış olup okurken de göreceğiniz üzere ayetler tarihi bilgiler (kişi, kabile, olay, soru, problem vs.) mealin içinde bir bütünlük oluşturacak şekilde verilmiş olup ayetlerin/surelerin oturmuş olduğu tarihsel zemini göstermek amaçlanmıştır. Fil Suresi: Adını nereden aldığı: 3 Mayıs 630’da Kabe’yi yıkmaya yeltenen Ebrehe adlı bir kralın savaş gücü olarak kullandığı filin geçtiği 1. ayetten ve konusundan almıştır; Nüzul dönemi, yılı, sırası ve temel konusu: Mekke 3. yılı 17.…
DEVAMINI OKUTürk-İslam Coğrafyasını Teo-Politik Çatışmalar Ve “Radikalizm Filozofu” Bağlamında Okumak
Türk-İslam Coğrafyasını Teo-Politik Çatışmalar Ve “Radikalizm Filozofu” Bağlamında Okumak Mevlüt UYANIK Türk-İslam coğrafyası deyince Batı-Doğu ve Güney Türkistan hattı üzerinden Ortadoğu, Afrika ve özellikle Kuzey Afrika civarını kast ediyorum. Doğu Türkistan yani Uyguristan hariç Batı Türkistan’da Beş Türk Soylu devlet (Kırgızistan, Özbekistan, Kazakistan, Türkmenistan ve Azarbeycan) 1989 yılında tetiklenen değişim ve dönüşüm sonrasında 5 Aralık 1991 tarihinde Mihail Gorbaçov’un istifa etmesiyle Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliğinden ayrıldılar ve görece de olsa siyasi bağımsızlıklarını ilan ettiler. Görece diyorum; çünkü ekonomik ve siyasi olarak Rusya’nın etkinliği bariz, bir de Çin’in küresel ekonomi salgınının riski daima…
DEVAMINI OKUKur’an’da Allah Kavramının Terkipleri
Kur’an’da Allah Kavramının Terkipleri Ömer Faruk KARATAŞ İmam-Hatip/Osmaniye Kur’an’da, bazılarına günlük hayatımızda ve dini literatürümüzde de yer verilen Allah lafzıyla beraber birçok terkip kullanılmaktadır. Emir-nehiy şeklinde, Allah’ı gösteren farklı zamirler, edatlar, fiiller yahut O’na karşı olumlu-olumsuz haller, O’na nispet edilen isim ve sıfatlara bağlanan terkipler de söz konusudur. Burada sadece kelime, edat, yemin, emir gibi şekillerde Allah lafzına bağlanan terkipler değerlendirilmiştir. 1. Doğrudan terkipler: Abdullah (19/Meryem, 30; 72/Cin, 19)/İbadullah (37/Saffat, 40, 74, 128, 160, 169; 44/Duhan, 18; 76/İnsan, 6): (Hz. İsa ve Hz. Muhammed…
DEVAMINI OKUÇocuklar İçin Felsefe (P4C) Etkinliği İncelemesi
Çocuklar İçin Felsefe (P4C) Etkinliği İncelemesi Mevlüt UYANIK[1]*, Aygün AKYOL[2], Mustafa ÖZCANBAZ[3], Nalan EMEKTAR[4], Hatice Begüm UYANIK[5], Dr. Mustafa UYANIK[6], Meryem UYANIK[7], Giriş: Sorunu Ortaya Koyma Günümüzde inanılmaz hızla gelişen teknoloji, eğitim sistemi üzerinde sürekli yenilenme ve gelişen zamana ayak uydurma çabasını zorunlu kılmıştır. Hayata geçirilmeye çalışılan yenilikler çok kısa zaman içerisinde daha yeni çalışmaların, yöntem, teknik ve fikirlerin bulunmasını ihtiyaç haline getirmektedir. Eğitim müfredatlarındaki düzenlemelerin uygulanmasında çıkan sıkıntılar süreç içinde giderilmeye çalışılmaktadır. Öğrencileri ezberci eğitim-öğretimin kıskacından kurtarmak, düşünen ve çözüm önerileri üreten bireyler haline getirmek için eğitim bilimciler ve…
DEVAMINI OKUSelefi-Sufi Karşıtlığı Çerçevesinde “ Karabağ ” Soruları
Selefi-Sufi Karşıtlığı Çerçevesinde “ Karabağ ” Soruları Mevlüt UYANIK Irak, Suriye’den sonra Karabağ da ateş çemberinde, Mevlam orada mücadele eden kardeşlerimize yardım etsin. Gönüllerimiz onlarla beraber. Enerji arz ve üretim merkezlerine yönelik küresel güçlerin saldırıları ve yeniden düzenleme çabaları uzun süredir devam ediyor, meşruiyetini de dini kavramlar üzerinden yapıldığı teolojik bir çatışmanın da olduğu malum. Bir tarafta felsefeyi küfür, kelamı zındıklık ve tasavvufu şirk olarak gören (neo) selefi zihniyet var, kendisini tarihsel Ehl-i hadis ve Hanbeli mezhebi öğretilerinden hareketle oluşturan Şiilik karşıtlığı üzerine kurulu. Bu hususun Türk Düşünce Tarihi açısından…
DEVAMINI OKUİNSAN ONURU
İNSAN ONURU Mevlüt UYANIK Abdurrahman Şeref Beyi Osmanlı Devleti-Türkiye Cumhuriyeti’nin kültürel geçişini incelemek için önemli mihenk taşı olarak görüyoruz. Onun ilim adamı ve siyasetçi olarak onurlu duruşu, yazdıkları, yetiştirdikleri talebeleri ve öğretim yöntemlerini okudukça teori ve pratiği bir arada tutan seçkin bir zekâ olduğuna iyice kanaat getirdim. Bu sıralar Banu Yüksel Hocamla “ İnsan onuru ” merkezli okumalar yaparken onun perspektifini de yeniden gündeme getirmeyi düşünüyoruz. Ahlak İlmi adlı eserini Osmanlı Türkçesi metni ve sadeleştirmesini Aygün Akyol hocamla yapıp yayımladık. Elis yayınlarında ilk olarak 2012 yılında çıktı, 2019 yılında 2.…
DEVAMINI OKUTürk profesör Kutlu’dan, Özbekistan’ın İmam Maturidi İlmi Araştırmalar Merkezi kurmasına övgü
Türk profesör Kutlu’dan, Özbekistan’ın İmam Maturidi İlmi Araştırmalar Merkezi kurmasına övgü Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi ve Özbekistan Uluslararası İslam Akademisi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kutlu, Özbekistan’da “İmam Maturidi İlmi Araştırmalar Merkezi’nin açılması İslam medeniyetinin yeniden inşasında önemli bir adımdır.” dedi. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi ve Özbekistan Uluslararası İslam Akademisi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sönmez Kutlu, Özbekistan’da kurulması kararlaştırılan Uluslararası İmam Maturidi İlmi Araştırmalar Merkezi’ne ilişkin AA muhabirine açıklamalarda bulundu. Prof. Dr. Kutlu, Özbekistan’ın son yıllarda İslam medeniyeti ve düşüncesiyle ilgili ilmi araştırmalara ve diğer etkinliklere destek verdiğini, Özbekistan topraklarında yetişmiş…
DEVAMINI OKUHepimiz Ölmeyeceğiz
Her Bölümü, İncil’den bir ayet ile başlayan dizi, Mesih’ten, Mesihlikten, Hristiyan öğretisinden hatta dinlerden başka hemen her şeye vurgu yapıyor. Müslüman bir aktivist tarzında karşımıza çıkan Mesih, Şam’dan İsrail’e, oradan da Amerika’ya uzanan yolculuğunda takipçileriyle birlikte yol alır. Takipçileriyle evet, çünkü bir sosyal medya hesabından da bu yolculuk meraklı takipçilere sürekli servis edilir. Kendisinin Mesih olduğunu hiç iddia etmeyen şahıs, ilk olarak Şam’da, bir kum fırtınası ile görülür ki bu da gerçekleşen bir kehanettir. Müslümanları uyararak radikal terör örgütünün mağlup olacağını bildirir. Söylediği gerçekleşir de. Bu olaydan sonra popülerlik kazanan şahıs için yürüyüş yapan bir grup, onun için tezahürat ve sloganlar yağdırırken el-Mesih diye bağırırlar.
DEVAMINI OKU